BIST 100 endeksi günü 306,59 puan (%2,38) düşüşle 12.592,76 seviyesinde tamamlayarak 15 Ocak'tan bu yana en düşük kapanışını gerçekleştirdi. İşlem hacmi 115,2 milyar TL ile 23 Eylül'den bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Son dönemdeki düşük hacimli satışların aksine gerilemenin artan işlem hacmiyle gerçekleşmesi satış baskısının güçlendiğine işaret ediyor. Petrol kaynaklı enflasyon endişeleriyle yükselen küresel uzun vadeli tahvil faizleri hem hisse değerlemeleri hem de gelişmekte olan ülkelere yönelik risk iştahı üzerinde baskı oluşturmaya devam ediyor.

Dün Avrupa piyasalarında karışık bir görünüm izlenirken STOXX 600 yaklaşık %0,1 yükselişle günü tamamladı. Enerji ve savunma hisselerindeki pozitif görünüm endeksi desteklerken, yüksek petrol fiyatları ve tahvil faizlerindeki yükseliş kazanımları sınırladı. ABD piyasalarında da dün genel olarak zayıf bir görünüm hakimdi. Küresel piyasaların kısa vadeli yönü açısından petrol fiyatları ve ABD tahvil faizlerindeki hareketin belirleyici olmaya devam edeceğini düşünüyoruz.

ECB Başkanı Christine Lagarde mevcut şokun göz ardı edilemeyecek ölçüde büyük olduğunu ancak enflasyonu kontrol altında tutmak amacıyla para politikasında ölçülü bir tepkinin uygun olacağını belirtti. Lagarde, para politikasında yılın başında ortaya koyduğu “orta yol” yaklaşımının sürdürüldüğünü ifade etti. Açıklamalar, ECB'nin enerji kaynaklı enflasyon baskısına karşı temkinli kalırken büyüme üzerindeki olası negatif etkileri de gözetmeye devam edeceğini gösterdi.

Jeopolitik gelişmeler gün içerisinde petrol fiyatlarında sert oynaklığa neden oldu. ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmaya yönelik önerisini reddetmesiyle Brent petrol gün içerisinde 107 doların üzerine çıkarken, arz kesintilerinin devam edebileceğine yönelik endişeler küresel enflasyon beklentilerini de yukarı taşıdı.

Petrol piyasasında dikkat çeken diğer unsur ise ham petrol ihracatındaki toparlanmanın rafine ürün fiyatlarına aynı ölçüde yansımaması. Orta Doğu'dan ham petrol ihracatı savaşın başlangıcından bu yana en yüksek seviye olan günlük 12,8 milyon varile ulaşırken, rafineri kapasitesi ve ürün tedarikindeki darboğazlar dizel fiyatlarının yüksek kalmasına neden oluyor. Dizel ile ham petrol arasındaki rafineri marjının varil başına yaklaşık 75 dolara yükselmesi ve olağan dönemlerde yaklaşık 15 dolar civarında seyretmesi ham petrol arzındaki iyileşmenin nihai enerji maliyetlerine neden gecikmeli yansıdığını gösteriyor. Dolayısıyla Brent petroldeki geri çekilmeye rağmen rafine ürün fiyatlarının yüksek kalması özellikle taşımacılık ve enerji yoğun sektörlerde maliyet baskısının hızlı şekilde ortadan kalkmayabileceğine işaret ediyor.

Petrol kaynaklı enflasyon endişeleri ABD para politikasına yönelik beklentileri de etkiliyor. Piyasa, enerji fiyatlarının enflasyonist etkisinin Fed'i yeniden faiz artırımına yöneltebileceğini fiyatlarken CME FedWatch'a göre Ekim ayında yeni bir faiz artırımı olasılığı yaklaşık %68 seviyesine yükseldi. Bu hafta açıklanacak PCE enflasyonu ve istihdam verileri faiz beklentilerinin yönü açısından yakından takip edilecek.

Tahvil piyasasında da satış baskısı devam ediyor. ABD 30 yıllık tahvil faizi %5,53 ile 2004'ten bu yana görülen en yüksek seviyelere yaklaşırken uzun vadeli faizlerdeki yükseliş yalnızca enflasyon beklentilerinden değil artan tahvil arzı ve yatırımcıların uzun vadeli borçlanma araçlarını taşımak için talep ettiği ek vade priminden de kaynaklanıyor. Yüksek uzun vadeli faizlerin kalıcı hale gelmesi özellikle yüksek değerlemeye sahip büyüme şirketleri açısından iskonto oranlarını artırırken gelişmekte olan ülke varlıkları üzerindeki baskının da devam etmesine neden olabilir.

Değerli metaller tarafında yükselen ABD tahvil faizleri fiyatlamalar üzerinde baskı oluşturuyor. Ons altın 4.137 dolar, ons gümüş ise 61,38 dolar seviyesinde işlem görürken, jeopolitik risklerin sağladığı güvenli liman talebine rağmen yüksek reel faiz görünümü değerli metallerin yukarı yönlü hareketini sınırlıyor.

Yurt içinde TCMB Başkanı Fatih Karahan'ın 6 Ekim'de TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda sunum yapması bekleniyor. Sunumda enflasyon görünümü, para politikası duruşu ve son dönemde enerji fiyatlarında yaşanan yükselişin dezenflasyon sürecine olası etkilerine ilişkin mesajlar yakından takip edilecek.

Bugün yurt içinde Ekonomik Güven Endeksi, ABD tarafında ise JOLTS açık iş sayısı takip edilecek. Küresel tarafta petrol fiyatları ve uzun vadeli ABD tahvil faizlerinin seyri fiyatlamaların ana belirleyicileri olmaya devam ederken, Borsa İstanbul'da fon yatırımcılarına ilişkin somut ödeme takvimi, çeyrek sonu endeks işlemlerinin piyasa derinliği üzerindeki etkisi ve enerji fiyatlarının seyri yakından izlenecek. Petrol fiyatlarında kalıcı bir normalleşme küresel tahvil faizlerinde dengelenme ve fon tasfiye sürecine ilişkin belirsizliğin azalması BIST'te daha sağlıklı bir dengelenme açısından önemini koruyor.